Mariela-ren historia: Guatemalako neska baten migrazio-errealitatea

Mariela-k 12 urte ditu. Bere aita AEBetan dago duela seitatik. Hark dio bere aita triste dagoen, harekin egotea atsegin izango litzatekeen, bere ugatzarekin eta bere lau anai-arrebekin.

Mariela Momostenango-n bizi da. Zentroan ikasten ditu Fe y Alegria-eskola bateko 46 eta Entreculturas, Totonicapán-eko departamentuan, Guatemalan sostengatzen duen Poztasuna. Eskola honetan eskola-gosaria jasotzen dute eta saiatzen dira umeek ikasketaz segurua den lekua izan dezatela.

Guatemala, gehiengo indigenako herri bat, Erdialdeko Amerikako baina ere herrien ekonomia handien bata Amerika Latindarreko desberdintasun handiagoekin da. Populazioaren % 60 pobrezian bizi da, haien gehiengoa indigenak. Hori dela eta herritik irteten diren asko datoz ama-hizkuntza bezala espainiera ez duten komunitate hauetatik. Ia ume gazteago bost urtekoen erdiak desnutrizioa sufritzen dute eta % 23k desnutrizio zorrotza du, hots, pasatzen du gosea. Lau nerabeko soilik bat bigarren mailakora iristen da. Migrazioetako Nazioarteko Antolaketak AEBetan bizi diren guatemalarrak balioztatzen ditu ia milioi batetan.

2015etik Guatemalak sostengatutako beheranzko joera erregistratu du giza hilketetan. Orain 27 hilketa 100 bakoitzagatik daude mila biztanle, Mexiko duen baina Iparra Triangelu erdialdeko amerikarreko bere auzotarrena baino funski gehiago jaisten duen zifra arinki handia, El Salvador eta Honduras.

Emaitza hauek, poliziaren lan teknikoko urte fruitua, ikusi dira gaurko administrazioak, polizia-karrera desegin zuen eta beharrezko prestaketa ez zuen kupula berriari aipatu zionak, analisten arabera, murriztuta. Gainera, nahiz eta hilketak beheranzkoak izan, koadrilen kalteek edo hilketa antolatuak jarraitzen dute eta populazioaren beldur handienetako bat dira. 2017an tasa mila biztanle izan zen 43 kalteko 100egatik.

Erasoak egiten diren ankerkeria bereziki emanda, emakumearen kontrako bortizkeria beste arazo garrantzitsu bat da. Genero-indarkeriagatik delituak, nahiz eta % 83k zigorgabetasuna erabaki, salaketa gehiago bereganatzen dutenak dira gaur egun dio NBE.

Entreculturas eta Fe y Alegría-heziketa-lanaren eta bortizkeriaren aurkako prebentziorako arreta bereziarekin, genero-zuzentasunarekin eta neskentzako arretarekin Poztasun-Guatemalaren alde agertzen da. Eskola-sorospena egiten da eta bere migrazio-errealitatea sostengatzen da: ugari daude gazteagoak ez lagunduta eta desegituratutako familiak. Heziketa-zentroak bihurtzen dira autoestimua eta umeak en leku seguruak eta niás-ak, Mariela-ko irakasleen hitzetan “besarkadarik jaso ohi” ez dutenak.

Hartako guztiko La Luz de las Niñas programa, Entreculturas-ekin egin duena, hitz egin ahal izan da Rozalén laguntza-bidaiako kantariarekin. Herria eta umeengako bere inpaktua bizi dituen migrazio-errealitatea, bere kontaketen gai zentraletako bat izan da.

Bidaiako kontaketa hemen ikustea