Por unhas fronteiras que garantan os dereitos humanos

Diálogo organizado por Entreculturas, SJM México e SJM España sobre o fluxo migratorio de Centroamérica cara aos Estados Unidos e o fluxo migratorio africano cara a Europa.


Entreculturas mantivo un espazo de diálogo sobre os contextos migratorios que teñen lugar en dous dos enclaves con maior mobilidade humana do mundo: a fronteira sur mexicana co corredor de poboación centroamericana cara aos Estados Unidos a través de Comalapa, e a fronteira sur española co fluxo de poboación africana cara a Europa a través de Melilla.

O almorzo foi presentado e conducido por Cristina Manzanedo, responsable de Migracións Interculturais; e contou coa participación de dúas entidades sociais da Compañía de Xesús que traballan cunha poboación en mobilidade. Ricardo Machuca, director de SJM México; e María Vieyra, avogada de SJM España, dialogaron sobre a vulnerabilidade dos migrantes e refuxiados no tráfico fronteirizo, ademais de reflexionar sobre o risco vital que xeran as políticas de externalización e securitización do control migratorio nas persoas.

O papel da sociedade civil é fundamental no acompañamento e defensa dos dereitos dos grupos de migrantes. “Máis do 90% da poboación migrante é atendida por entidades da sociedade civil e cidadáns particulares no tránsito de persoas de Centroamérica por México cara aos Estados Unidos”, dixo Ricardo Machuca, de SJM México. “Máis de 9.000 persoas pasaron pola fronteira do sur de España, con orixe no Magreb e África subsahariana, con gran precariedade e sufrimento no territorio marroquí”, dixo María Vieyra. A resposta das entidades sociais, e en particular, da Igrexa, é moi decidida e necesaria nestes contextos. “Hai unha rede de 120 albergues nos máis de 3.500 quilómetros que atravesan México. A Igrexa está presente e é un actor moi relevante “, afirmou Machuca.

A violación de dereitos é unha constante que teñen detectado as organizacións da sociedade civil. “En España identificamos dificultades para acceder ao territorio e, polo tanto, á protección internacional, devolucións sumarias sen garantías legais, limitacións á liberdade de circulación dos solicitantes de asilo, ausencia de políticas de integración pública e de benestar. Todo isto supón un gran risco para a vida dos migrantes, xa que non teñen máis remedio que faceren rutas máis perigosas “, subliñou Vieyra. No caso mexicano, “ocorren devolucións en quente sen calquera dereito, a Garda Nacional que forma un muro humano non está capacitada para atender a poboación migrante. Ademais, está a darse unha tendencia a colocar máis atrancos á sociedade civil. Hai un gran risco de falta de protección e vulnerabilidade dos migrantes. E a resposta do goberno apela a unha migración legal e ordenada ”, en palabras de Machuca.

Precisamente sobre os marcos políticos migratorios, Machuca sinalou que “a subcontratación das fronteiras da administración Trump en Estados Unidos coloca a México como un terceiro país seguro onde os migrantes son devoltos, sen acceso á protección internacional, separando e apartando as familias, e coñecendo o perigo que existe en determinados lugares ”. María Vieyra sinalou na mesma liña que “se teñen potenciado as devolucións indirectas en acordos de estados da Unión Europea con países terceiros, como Italia con Libia, Grecia con Turquía e España con Marrocos e Mauritania”.

Non obstante, hai esperanza no traballo das entidades sociais e na resiliencia de migrantes e refuxiados. “O lado positivo achégano os propios emigrantes cos seus soños, as súas miradas, o seu desexo de seguir o camiño a pesar das dificultades, na procura dun proxecto de vida digno con futuro”.